Kronolojik İslam Tarihi

Hz. Muhammed (s.a.v.) Dönemi (610-632)

571: Hz. Muhammed (s.a.v.) doğdu.
610: İlk vahiy geldi. Üç yıl kadar yakın çevresini dine davet etti.
615: İslam’a açıktan davet başladı ve Habeşistan’a hicret edildi.
617-620: Üç yıl boyunca Müslümanlara sosyal ve ekonomik açıdan boykot yapıldı.
622: Medine’ye hicret edildi. Hicret, İslam tarihi için milat oldu (Hicri takvim).
Mekke Dönemi 13 yıl sürdü. Bu dönemde inen ayetlere Mekkî ayetler denilmektedir.

622: Medine Sözleşmesi. Hz. Muhammed (s.a.v.), Müslümanlar, Yahudiler ve gayrimüslim Arapları kendi başkanlığında bir şehir devleti etrafında teşkilatlandırdı.
624: Bedir Savaşı. Mekkeli müşriklerle yapılan ilk büyük savaştı.
625: Uhud Savaşı. Mekkeli müşriklerle yapılan ikinci büyük savaştı.
627: Hendek Savaşı. Mekkeli müşrikler ve onların müttefikleriyle yapılan savaştı.
628: Hudeybiye Antlaşması. Bu anlaşma; Mekkeli müşriklerle süregelen savaşları sona erdirdi. İslam’ın yayılmasında dönüm noktası oldu. İslamiyet Arap Yarımadası’nda hızla yayıldı. Müslüman olanların sayısında çok fazla artış oldu. Kur’an-ı Kerim bu antlaşmayı “apaçık zafer”(bk. Fetih suresi, 1. ayet.) olarak nitelendirdi.
628: Hayber’in Fethi. Müslümanlara moral ve güç kattı.
628: Hz. Muhammed (s.a.v.), Habeş, Bizans, Mısır ve Sasanî hükümdarlarına İslam’a davet mektupları gönderdi.
630: Mekke’nin Fethi. Bu zafer, bütün Arap yarımadasının İslamlaşmasına kapı açtı.
632: Hz. Muhammed (s.a.v.) Medine’de vefat etti. Hz. Peygamber’in (s.a.v.) sağlığında İslam, Arap Yarımadası’ndaki en büyük güç hâline geldi.
Medine Dönemi 10 yıl sürdü. Bu dönemde inen ayetlere Medenî ayetler denilmektedir.

Hz. Muhammed’in (s.a.v.) vefatından sonra devlet başkanlığına (hilafet) sırasıyla Hz. Ebu Bekir (r.a), Hz. Ömer (r.a), Hz. Osman (r.a) ve Hz. Ali (r.a) geçti. İslam ilk kez bu dönemde Arabistan dışında yayılmaya başladı. Bu döneme “Dört Halife Dönemi ” ya da “Hulefâ-i Râşidîn Dönemi” adı verilmektedir.
İlk üç halife döneminde Müslümanlar Doğu’dan Batı’ya, Atlantik’ten Pasifik’e kadar geniş bir coğrafyaya hâkim oldular. Fethedilen yerler arasında Suriye, Filistin, Irak, İran, Mısır, Kıbrıs, Trablus ve Horasan toprakları vardı. Bu bölgelerde halkın büyük bir kısmı İslamiyet’i kabul etti.
Hz. Ali (r.a) Dönemi’nde fetih yapılamadı. Bu dönemde siyasi ve dinî tartışmalar ve savaşlar oldu. Hz. Ali (r.a) ve Hz. Âişe (r.a) taraftarları arasında Cemel Savaşı (656), Hz. Ali (r.a) ve Hz. Muaviye (r.a) arasında Sıffin Savaşı (657) yaşandı.

Emevi Devleti yaklaşık bir asır yönetimde kaldı. İlk yılları karışıklıkların bastırılarak devlet otoritesinin sağlanmasıyla geçti.
I. Velîd Dönemi’nde Mâverâünnehir, Sind ve Endülüs’ün İslam topraklarına katılmasıyla ülke sınırları, Türkistan’dan Fransa’nın içlerine, Kafkaslar’dan Hindistan’a kadar genişledi.
Ömer b. Abdülaziz İslam’ı tebliğe özel bir önem verdi. Bu yolla Kuzey Afrika’da Berberîler ve Orta Asya’da Türkler arasında İslamiyet hızla yayıldı.

Emevi Devleti’nin varlığına son veren Abbasiler, daha uzun süre yönetimde kaldılar.
Batıda ve doğuda bağımsız veya yarı bağımsız birçok hanedanlık ortaya çıktı.
9. yüzyıldan itibaren nüfuz alanı başkent Bağdat ve çevresiyle sınırlı kaldı.
Bu dönem yeni fetih hareketleri olmadı. Ancak ilim, kültür, edebiyat, felsefe gibi alanlarda önemli çalışmalar yapıldı. Tercüme faaliyetlerine ağırlık verildi.

Endülüs, Müslümanların 711-1491 yılları arasında hüküm sürdükleri İspanya topraklarıdır.
Endülüs Emevileri Dönemi (756-1031).
Benî Ahmer Emirliği (1238-1492). Hıristiyan istilasında kurtulup iki buçuk asır ayakta kalabilmiştir. Endülüs’te İslam hâkimiyetinin son temsilcisidir.
Endülüs Dönemi İslam medeniyetinin ilim, kültür, edebiyat, felsefe gibi alanlarında zirvede olduğu bir dönemdi. Bu dönemde Endülüs medreselerinde eğitim alan pek çok Batılı düşünür, Avrupa’nın skolastik düşünceden kurtulmasında etkili oldu.

Anadolu fethedildi ve İslamiyet burada yayıldı.
Miladi 11. yüzyıldan itibaren (1071 Malazgirt Savaşı) Türklerin Anadolu’ya gelişi başladı.
Sırasıyla Büyük Selçuklular, Anadolu Selçukluları, Anadolu beylikleri ve Osmanlılar Anadolu’nun İslamlaşma sürecini tamamladı.
Nizamiye medreselerinin kurulmasıyla birlikte İslam medeniyetinde pek çok alanda öncü olan önemli alimler yetişti.
Selçuklular ve Osmanlılar asırlar boyunca İslam dünyasının liderliğini yaptılar.
İstanbul’un fethiyle birlikte Osmanlı İslam dünyasının siyasi ve askeri alanda merkezi oldu; ilim, kültür, ve sanatta eşsiz eserler ortaya koydu.

Hindistan ve Çin’e İslamiyet’in girişi Arap ve İranlı tüccarlar vasıtasıyla oldu.
Hindistan, ilk kez Emeviler Dönemi’nde İslam’la tanıştı. Gazneliler, Gurlular, Delhi sultanları ve Babürlülerle buranın İslamlaşma süreci devam etti.
Çin’in önce kıyı bölgelerine ticaret amacıyla gelen Müslümanlar yerli kadınlarla evlenerek zamanla buraya yerleştiler ve kurdukları kolonilerle İslamiyet’in yayılmasında rol oynadılar.
İslamiyet, Endonezya adalarına Arap, İran ve Hint asıllı tüccarlar vasıtasıyla girdi. Daha sonra ticaret, yerli kadınlarla evlilik ve tarikatlar vasıtasıyla hızla yayıldı.